Terapiya — toifa TEST va OG'ZAKI javoblari
Oliy, 1- va 2–3-toifa uchun
Rasmiy manbalar asosida sifatli tayyorlangan
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing
TEST JAVOBLARI
Stenokardiya xurujining davomiyligi:
- 1-20 daqiqa — To'g'ri javob
- 1 soatdan koʻp
- 2-3 soat atrofida
- 20-40 daqiqa
Stenokardiya xurujida ogʻriq qayerga irradiatsiyalanadi:
- kurakka
- chap qoʻlga
- chap yelkaga
- hamma sanab oʻtilganlar — To'g'ri javob
Test savollari barcha toifalar uchun umumiy
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing
OG'ZAKI JAVOBLAR
Aterosklerozning etiologiyasi, xavf omillari, patogenezi. Aterosklerozning asosiy klinik ko‘rinishlari. Aterosklerozni medicamentoz va dorisiz davolash usullari.
Etiologiyasi, xavf omillari va patogenezi. Ateroskleroz — yirik va o‘rta kalibrli arteriyalar intimasida lipidlar, yallig‘lanish hujayralari va fibroz to‘qima to‘planishi bilan pilakcha hosil bo‘lishi. Xavf omillari: dislipidemiya (yuqori LPNP, past LPYuP), arterial gipertenziya, chekish, qandli diabet, semizlik, harakatsizlik, yosh, erkak jinsi, erta YuIK oilaviy anamnezi, surunkali buyrak kasalligi, yallig‘lanish. Patogenez: endotelial disfunksiya — LPNP intimaga kirib oksidlanadi — monositlar makrofaglarga va ko‘pikli hujayralarga aylanadi — lipid yadroli pilakcha va fibroz qoplama — pilakcha yorilishi va trombozi.
Asosiy klinik ko‘rinishlari. Simptomlar zararlangan hududga bog‘liq: koronar arteriyalar — stenokardiya, miokard infarkti, to‘satdan o‘lim; miya arteriyalari — o‘tkinchi ishemik hujum, insult, kognitiv pasayish; oyoq arteriyalari — intermittirlovchi oqsoqlanish, kritik ishemiya; buyrak arteriyalari — renovaskulyar gipertenziya; aorta — anevrizma, disseksiya; mezenterial arteriyalar — abdominal angina. Ko‘p yillar simptomsiz kechadi.
Dori bilan davolash. Statinlar (atorvastatin 40–80 mg, rozuvastatin 20–40 mg) — asosiy; LPNP maqsadi: juda yuqori xavfda 1,4 mmol/l dan past va kamida 50 % pasayish (ESC 2019), yuqori xavfda 1,8 dan past. Yetarli bo‘lmasa ezetimib, keyin PCSK9 ingibitorlari (evolokumab), bempedoy kislotasi. Antitrombotsitar davo: atsetilsalitsil kislotasi 75–100 mg yoki klopidogrel (klinik ateroskleroz, ikkilamchi profilaktika). Qon bosimi nazorati (AKF ingibitori/ARB, beta-blokator ko‘rsatma bo‘lsa), diabetda SGLT2 ingibitori yoki GLP-1 agonisti. Triglitserid yuqori bo‘lsa ikosapent etil.
Dorisiz davolash va profilaktika. Chekishni to‘xtatish, o‘simlik va baliqqa boy Yer o‘rta dengizi tipidagi parhez, to‘yingan yog‘ni kamaytirish, tuz 5 g dan kam, tana vazni me’yori, haftada kamida 150 daqiqa aerob mashq, spirtli ichimlikni cheklash. Zarurat bo‘lsa revaskulyarizatsiya (stent, shuntlash, endarterektomiya).
Zotiljam. Tasniflash. Etiopatogenez. Klinikaning og‘irligi mezonlari. Diagnostika. Davolash.
Zotiljam (pnevmoniya) tasnifi. Etiologiya va yuqish sharoitiga ko‘ra: jamoada orttirilgan (kasalxonadan tashqari), kasalxonada orttirilgan (nozokomial, kasalxonada 48 soatdan keyin), ventilyator bilan bog‘liq, aspiratsion va immuniteti susaygan bemorlardagi pnevmoniya. Morfologik: bo‘lakli (krupoz), o‘choqli (bronxopnevmoniya), interstitsial. Joylashuvi va og‘irligi bo‘yicha ham baholanadi.
Etiopatogenezi. Jamoada orttirilgan pnevmoniyada eng ko‘p qo‘zg‘atuvchi — Streptococcus pneumoniae; boshqalar: Haemophilus influenzae, Mycoplasma pneumoniae, Chlamydophila pneumoniae, Legionella, viruslar (gripp, SARS-CoV-2). Nozokomial pnevmoniyada: Pseudomonas aeruginosa, Klebsiella, Staphylococcus aureus (MRSA ham), Acinetobacter. Yuqish yo‘llari: mikroaspiratsiya (asosiy), aerogen, gematogen, qo‘shni a’zolardan. Mikroblar alveolalarga yetib, makrofaglar yengilganda yallig‘lanish ekssudati va konsolidatsiya paydo bo‘ladi. Xavf omillari: chekish, SOKK, keksalik, alkogol, diabet, immunitet tanqisligi.
Klinikaning og‘irligi mezonlari. CURB-65 (bir balldan): chalkashlik, mochevina 7 mmol/l dan yuqori, nafas 30 dan ko‘p, bosim 90/60 dan past, yosh 65 dan yuqori. 0–1 ball — ambulator, 2 — statsionar, 3 va undan ko‘p — reanimatsiya. Og‘ir pnevmoniya belgilari: nafas yetishmovchiligi (SpO2 90% dan past), ko‘p bo‘lakli infiltrat, gipotenziya, septik shok, leykopeniya, uremiya.
Diagnostika. Klinika (isitma, yo‘tal, balg‘am, plevral og‘riq, nam xirillash); rentgen (ikki proyeksiyada) yoki KT — infiltrat; umumiy qon tahlili (leykotsitoz), SRB, prokaltsitonin; pulsoksimetriya, qon gazlari; balg‘am va qon ekmasi (statsionarda); pnevmokokk va legionella antigenlari siydikda; plevral suyuqlik bo‘lsa punksiya.
Davolash. Empirik antibiotik. Ambulatorda, xavf omillarisiz: amoksitsillin 1 g kuniga 3 marta yoki makrolid (azitromitsin), doksisiklin. Hamroh kasallik bo‘lsa: amoksitsillin/klavulanat va makrolid yoki respirator ftorxinolon (levofloksatsin, moksifloksatsin). Statsionarda: seftriakson va makrolid yoki ftorxinolon; reanimatsiyada — seftriakson bilan azitromitsin yoki ftorxinolon; Pseudomonas xavfida — piperatsillin/tazobaktam, sefepim, meropenem; MRSA gumonida — vankomitsin yoki linezolid. Davomiyligi 5–7 kun (isitma 48–72 soat yo‘qolguncha). Kislorod, suyuqlik, yo‘tal dorilari; 48–72 soatda samara baholanadi. Emlash: gripp va pnevmokokk.
YuIKning asosiy xavf omillari va birlamchi profilaktika xaqida tushuncha.
YuIKning asosiy xavf omillari. Yurak ishemik kasalligi (YuIK) xavf omillari ikki guruhga bo‘linadi. O‘zgartirib bo‘lmaydigan omillar: yosh (erkaklarda 45 yoshdan, ayollarda 55 yoshdan keyin xavf oshadi), erkak jinsi, erta YuIK bo‘yicha oilaviy anamnez (birinchi darajali qarindoshlarda erkakda 55 yoshgacha, ayolda 65 yoshgacha yurak kasalligi). O‘zgartiriladigan omillar: qonda LDL-xolesterin yuqoriligi va HDL-xolesterin pastligi (dislipidemiya), arterial gipertenziya, chekish (faol va passiv), qandli diabet, semizlik (ayniqsa qorin semizligi), jismoniy faollikning pastligi, noto‘g‘ri ovqatlanish (to‘yingan yog‘lar, tuz, shakar ko‘pligi), alkogolni ko‘p iste’mol qilish, surunkali stress va uyquda apnoe. Qo‘shimcha omillar: surunkali buyrak kasalligi, yuqori SRB, giperurikemiya, gomotsistein oshishi. Bir necha omil birga bo‘lsa xavf keskin oshadi, shuning uchun umumiy yurak-qon tomir xavfi SCORE2 shkalasi bilan baholanadi.
Birlamchi profilaktika haqida tushuncha. Birlamchi profilaktika — YuIK hali rivojlanmagan odamlarda kasallikning oldini olish choralari. Asosi — hayot tarzini o‘zgartirish: chekishni tashlash; tuzni sutkasiga 5 g gacha, to‘yingan yog‘larni kamaytirish; sabzavot, meva, baliq va to‘liq donli mahsulotlarni ko‘paytirish; haftasiga kamida 150 daqiqa o‘rtacha aerob faollik; tana vaznini normallashtirish (BMI 20–25); alkogolni cheklash. Qon bosimi, xolesterin va qand miqdori nazorat qilinadi. Xavfi yuqori bo‘lgan shaxslarda dori bilan davolash qo‘shiladi: statinlar (LDL-xolesterin maqsadi xavf darajasiga qarab), arterial gipertenziyani davolash, diabetda qand nazorati. Atsetilsalisil kislota birlamchi profilaktikada odatda tavsiya etilmaydi (qon ketish xavfi).
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing