Umumiy stomatologiya — toifa TEST va OG'ZAKI javoblari
Oliy, 1- va 2–3-toifa uchun
Rasmiy manbalar asosida sifatli tayyorlangan
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing
TEST JAVOBLARI
Perkussiyada aniqlanadi:
- Periodontning holati — To'g'ri javob
- limfa tugunlarining holati
- milkning holati
- pulpaning holati
Dog' bosqichidagi karies qiyoslanadi:
- gipoplaziya, flyuoroz — To'g'ri javob
- ponasimon nuqson, eroziya
- eroziya, giperplaziya
- yuza karies, eroziya
Test savollari barcha toifalar uchun umumiy
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing
OG'ZAKI JAVOBLAR
Terapevtik stomatologiyasida og‘riqsizlantirish va intensiv terapiya.
Og‘riqsizlantirish. Terapevtik stomatologiyada og‘riqsizlantirish karies, pulpit, periodontit davolash, tish tozalash va parodont amaliyotlarida bemorning xavfsizligi va sifatli ishlov berishning asosiy sharti. Og‘riq stress-reaksiya (taxikardiya, qon bosimi oshishi, hushdan ketish) keltirib chiqaradi, shuning uchun uni oldini olish davolashning bir qismidir.
Turlari:
– Mahalliy: aplikatsion (lidokain 10% sprey, benzokain 20% gel), infiltratsion, o‘tkazuvchi (tuberal, mandibulyar, torusal va b.), intraligamentar, intraseptal, intrapulpar.
– Umumiy: narkoz (ingalyatsion, vena ichiga), sedatsiya (azot oksidi, midazolam) — faqat anesteziolog ishtirokida.
– Kombinatsiyalangan: premedikatsiya + mahalliy anesteziya.
Og‘riqsizlantirishdan oldin anamnez (allergiya, yurak-qon tomir, endokrin kasalliklar, qabul qilinayotgan dorilar) va qon bosimi, puls albatta aniqlanadi.
Tanlov: aralashuv hajmi, tish joylashuvi, bemor yoshi, yo‘ldosh kasalliklar va allergik anamnezga qarab. Asosiy preparat — artikain 4% (adrenalin 1:100 000 yoki 1:200 000); yurak-qon tomir xavfi bo‘lsa — adrenalinsiz mepivakain 3%.
Intensiv terapiya. Stomatologik kabinetda eng ko‘p uchraydigan shoshilinch holatlar va birinchi yordam:
– Hushdan ketish: gorizontal holat, oyoq ko‘tariladi, toza havo, novshadil spirti.
– Kollaps: gorizontal holat, vena ichiga suyuqlik, ko‘rsatma bo‘lsa vazopressor.
– Anafilaksiya: adrenalin 0,1% 0,5 mg mushak ichiga (sonning oldingi-tashqi yuzasi), 5 daqiqada takrorlash mumkin; kislorod, infuziya, keyin glyukokortikoid va antigistamin.
– Gipoglikemiya: hushida bo‘lsa shakar/glyukoza og‘iz orqali; hushsiz bo‘lsa glyukoza 40% vena ichiga yoki glyukagon 1 mg mushak ichiga.
– Bronxial astma xuruji: o‘tirgan holat, salbutamol ingalyatori, kislorod.
– Gipertonik kriz: o‘tirgan holat, qon bosimini bosqichma-bosqich tushirish (masalan, kaptopril; nifedipinni til ostiga berish tavsiya etilmaydi).
– Tutqanoq: jarohatdan himoya, nafas yo‘li ochiqligi, diazepam.
Klinik o‘lim — darhol yurak-o‘pka reanimatsiyasi (30:2) va 103 chaqiriladi.
Har qanday shoshilinch holatda umumiy algoritm: muolajani to‘xtatish → og‘izdan asboblarni olish → bemorni to‘g‘ri holatga yotqizish → nafas va qon aylanishini baholash → yordam chaqirish.
Esda tuting: kabinetda doimo anafilaksiya to‘plami, kislorod, Ambu qopi va defibrillator (imkon bo‘lsa) tayyor turishi shart.
Ildiz kanallarini plombalashda qo‘llaniladigan asboblar.
Ildiz kanallarini plombalashda qo‘llaniladigan asboblar. Plombalash asboblarini plombalash jarayonining bosqichlari bo‘yicha guruhlash qulay: har bir bosqich o‘z asbobini talab qiladi.
1-bosqich — kanalni plombalashga tayyorlash:
– Qog‘oz shtiftlar (ISO o‘lchamlarida, 0,02 va katta konusli) — kanalni ishchi uzunlikgacha quritish; shtift quruq va toza chiqishi kanal tayyorligini ko‘rsatadi.
– Endodontik chizg‘ich va stoperlar — shtift va asbob uzunligini ishchi uzunlikka moslash.
– Gutta-percha o‘lchagich (kalibrator) — shtift uchini kerakli diametrga keltirish.
2-bosqich — silerni kiritish:
– Kanal to‘ldirgich (lentulo) — burchakli uchlikda past aylanishda (soat yo‘nalishida) ishlaydi, pastani kanal devorlariga bir tekis tarqatadi; ishchi uzunlikdan 1–2 mm qisqa kiritiladi, aks holda sinishi yoki pastani cho‘qqidan chiqarishi mumkin.
– Asosiy shtift yoki K-fayl — siler bilan kanal devorlarini qoplash.
– Shprits uchliklari — tayyor (biokeramik) silerlar uchun.
3-bosqich — gutta-perchani joylashtirish va zichlashtirish:
– Sprederlar — uchli, konussimon asboblar; lateral kondensatsiyada asosiy shtiftni yon tomonga siqib, qo‘shimcha shtiftlar uchun joy ochadi. Qo‘l (dastali) va barmoq sprederlari; Ni-Ti sprederlar egri kanallarda xavfsizroq.
– Plaggerlar — uchi to‘mtoq asboblar; qizdirilgan gutta-perchani vertikal (cho‘qqi yo‘nalishida) zichlashtiradi.
– Issiqlik tashuvchi asboblar va uzluksiz to‘lqin tizimlari (harorati boshqariladigan qizdiruvchi plagger).
– Termoplastik injektorlar (issiq gutta-perchani shprits orqali yuborish) va tashuvchili obturatorlar uchun maxsus pech.
4-bosqich — yakunlash:
– Qizdirilgan ekskavator yoki elektr kesgich — ortiqcha gutta-perchani kanal og‘zi sathida kesish.
– Kichik plagger — kanal og‘zida zichlashtirish.
– Endodontik pinset (qulflanuvchi) — shtiftlarni xavfsiz ushlash.
Tanlash qoidalari:
– Spreder yoki plagger ishchi uzunlikdan 1–2 mm qisqa erkin kirishi kerak — cho‘qqi qismi yaxshi zichlashadi va ildiz yorilmaydi.
– Egri kanallarda Ni-Ti sprederlar, po‘lat sprederlar bilan ortiqcha kuch vertikal sinishga olib kelishi mumkin.
– Asboblar sterillangan, deformatsiyasiz bo‘lishi kerak.
Esda tuting: "quritish — qog‘oz shtift, pasta — lentulo, yon tomonga zichlash — spreder, pastga zichlash — plagger, kesish — qizdirilgan asbob".
Sut tishlarining chiqish vaqtini ko‘rsating
Sut tishlarining chiqish vaqtini ko‘rsating. Sut tishlari 20 ta: har bir jag‘ning har bir yarmida 2 ta kurak, 1 ta qoziq, 2 ta oziq tish. Ular odatda juft-juft (o‘ng va chap tomonda bir vaqtda) chiqadi, pastki jag‘ tishlari yuqoridagilardan biroz oldin chiqadi.
Chiqish muddatlari (taxminiy):
– Markaziy kurak tishlar — 6–8 oy (birinchi bo‘lib pastki markaziy kurak tishlar).
– Lateral kurak tishlar — 8–12 oy.
– Birinchi oziq tishlar — 12–16 oy.
– Qoziq tishlar — 16–20 oy.
– Ikkinchi oziq tishlar — 20–30 oy.
Barcha sut tishlari odatda 2–2,5 yoshgacha chiqib bo‘ladi.
Ketma-ketlik: markaziy kurak → lateral kurak → birinchi oziq → qoziq → ikkinchi oziq.
Sut tishlari rivojlanishining keyingi bosqichlari:
– Ildiz shakllanishi tish chiqqandan keyin taxminan 1–1,5 yil davomida tugaydi.
– Ildiz shakllangan (barqaror) davr — 2–3 yil atrofida.
– Ildiz rezorbsiyasi almashinuvdan bir necha yil oldin boshlanadi; tishlar almashinuvi 6 yoshdan 12–13 yoshgacha davom etadi.
Tishlar chiqishining normal belgilari:
– Muayyan muddatda chiqishi (1–2 oylik farq me’yor hisoblanadi).
– Juft-juft chiqishi.
– Ma’lum ketma-ketlikka rioya qilinishi.
Tish chiqishi paytida kuzatilishi mumkin: so‘lak ko‘payishi, milkda qichishish, bezovtalik, uyqu buzilishi, harorat biroz ko‘tarilishi; yuqori isitma va ich ketishi tish chiqishi bilan emas, boshqa kasallik bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin — pediatr ko‘rigi kerak.
Chiqish muddatlarining buzilishi:
– Erta chiqish: tug‘ma (natal) tishlar, endokrin buzilishlar.
– Kech chiqish: raxit, gipotireoz, chala tug‘ilish, surunkali kasalliklar, ovqatlanish buzilishi, irsiy omillar.
Esda tuting: "6 oyda birinchi tish, 2–2,5 yoshda 20 ta sut tishi".
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing