Умумий стоматология — тоифа ТЕСТ ва ОҒЗАКИ жавоблари
Олий, 1- ва 2–3-тоифа учун
Расмий манбалар асосида сифатли тайёрланган
Барча жавобларни платформада кўриш учун босинг
ТЕСТ ЖАВОБЛАРИ
Перкуссияда аниқланади:
- Периодонтнинг ҳолати — Тўғри жавоб
- лимфа тугунларининг ҳолати
- милкнинг ҳолати
- пулпанинг ҳолати
Доғ босқичидаги кариэс қиёсланади:
- гипоплазия, флюороз — Тўғри жавоб
- понасимон нуқсон, эрозия
- эрозия, гиперплазия
- юза кариэс, эрозия
Тест саволлари барча тоифалар учун умумий
Барча жавобларни платформада кўриш учун босинг
ОҒЗАКИ ЖАВОБЛАР
Терапевтик стоматологиясида оғриқсизлантириш ва интенсив терапия.
Оғриқсизлантириш. Терапевтик стоматологияда оғриқсизлантириш кариэс, пулпит, периодонтит даволаш, тиш тозалаш ва пародонт амалиётларида беморнинг хавфсизлиги ва сифатли ишлов беришнинг асосий шарти. Оғриқ стресс-реакция (тахикардия, қон босими ошиши, ҳушдан кетиш) келтириб чиқаради, шунинг учун уни олдини олиш даволашнинг бир қисмидир.
Турлари:
– Маҳаллий: апликацион (лидокаин 10% спрей, бензокаин 20% гел), инфилтрацион, ўтказувчи (туберал, мандибуляр, торусал ва б.), интралигаментар, интрасептал, интрапулпар.
– Умумий: наркоз (ингаляцион, вена ичига), седация (азот оксиди, мидазолам) — фақат анестезиолог иштирокида.
– Комбинацияланган: премедикация + маҳаллий анестезия.
Оғриқсизлантиришдан олдин анамнез (аллергия, юрак-қон томир, эндокрин касалликлар, қабул қилинаётган дорилар) ва қон босими, пулс албатта аниқланади.
Танлов: аралашув ҳажми, тиш жойлашуви, бемор ёши, йўлдош касалликлар ва аллергик анамнезга қараб. Асосий препарат — артикаин 4% (адреналин 1:100 000 ёки 1:200 000); юрак-қон томир хавфи бўлса — адреналинсиз мепивакаин 3%.
Интенсив терапия. Стоматологик кабинетда энг кўп учрайдиган шошилинч ҳолатлар ва биринчи ёрдам:
– Ҳушдан кетиш: горизонтал ҳолат, оёқ кўтарилади, тоза ҳаво, новшадил спирти.
– Коллапс: горизонтал ҳолат, вена ичига суюқлик, кўрсатма бўлса вазопрессор.
– Анафилаксия: адреналин 0,1% 0,5 мг мушак ичига (соннинг олдинги-ташқи юзаси), 5 дақиқада такрорлаш мумкин; кислород, инфузия, кейин глюкокортикоид ва антигистамин.
– Гипогликемия: ҳушида бўлса шакар/глюкоза оғиз орқали; ҳушсиз бўлса глюкоза 40% вена ичига ёки глюкагон 1 мг мушак ичига.
– Бронхиал астма хуружи: ўтирган ҳолат, салбутамол ингалятори, кислород.
– Гипертоник криз: ўтирган ҳолат, қон босимини босқичма-босқич тушириш (масалан, каптоприл; нифедипинни тил остига бериш тавсия этилмайди).
– Тутқаноқ: жароҳатдан ҳимоя, нафас йўли очиқлиги, диазепам.
Клиник ўлим — дарҳол юрак-ўпка реанимацияси (30:2) ва 103 чақирилади.
Ҳар қандай шошилинч ҳолатда умумий алгоритм: муолажани тўхтатиш → оғиздан асбобларни олиш → беморни тўғри ҳолатга ётқизиш → нафас ва қон айланишини баҳолаш → ёрдам чақириш.
Эсда тутинг: кабинетда доимо анафилаксия тўплами, кислород, Амбу қопи ва дефибриллатор (имкон бўлса) тайёр туриши шарт.
Илдиз каналларини пломбалашда қўлланиладиган асбоблар.
Илдиз каналларини пломбалашда қўлланиладиган асбоблар. Пломбалаш асбобларини пломбалаш жараёнининг босқичлари бўйича гуруҳлаш қулай: ҳар бир босқич ўз асбобини талаб қилади.
1-босқич — канални пломбалашга тайёрлаш:
– Қоғоз штифтлар (ИСО ўлчамларида, 0,02 ва катта конусли) — канални ишчи узунликгача қуритиш; штифт қуруқ ва тоза чиқиши канал тайёрлигини кўрсатади.
– Эндодонтик чизғич ва стоперлар — штифт ва асбоб узунлигини ишчи узунликка мослаш.
– Гутта-перча ўлчагич (калибратор) — штифт учини керакли диаметрга келтириш.
2-босқич — силерни киритиш:
– Канал тўлдиргич (лентуло) — бурчакли учликда паст айланишда (соат йўналишида) ишлайди, пастани канал деворларига бир текис тарқатади; ишчи узунликдан 1–2 мм қисқа киритилади, акс ҳолда синиши ёки пастани чўққидан чиқариши мумкин.
– Асосий штифт ёки К-файл — силер билан канал деворларини қоплаш.
– Шприц учликлари — тайёр (биокерамик) силерлар учун.
3-босқич — гутта-перчани жойлаштириш ва зичлаштириш:
– Спредерлар — учли, конуссимон асбоблар; латерал конденсацияда асосий штифтни ён томонга сиқиб, қўшимча штифтлар учун жой очади. Қўл (дастали) ва бармоқ спредерлари; Ни-Ти спредерлар эгри каналларда хавфсизроқ.
– Плаггерлар — учи тўмтоқ асбоблар; қиздирилган гутта-перчани вертикал (чўққи йўналишида) зичлаштиради.
– Иссиқлик ташувчи асбоблар ва узлуксиз тўлқин тизимлари (ҳарорати бошқариладиган қиздирувчи плаггер).
– Термопластик инжекторлар (иссиқ гутта-перчани шприц орқали юбориш) ва ташувчили обтураторлар учун махсус печ.
4-босқич — якунлаш:
– Қиздирилган экскаватор ёки электр кесгич — ортиқча гутта-перчани канал оғзи сатҳида кесиш.
– Кичик плаггер — канал оғзида зичлаштириш.
– Эндодонтик пинсет (қулфланувчи) — штифтларни хавфсиз ушлаш.
Танлаш қоидалари:
– Спредер ёки плаггер ишчи узунликдан 1–2 мм қисқа эркин кириши керак — чўққи қисми яхши зичлашади ва илдиз ёрилмайди.
– Эгри каналларда Ни-Ти спредерлар, пўлат спредерлар билан ортиқча куч вертикал синишга олиб келиши мумкин.
– Асбоблар стерилланган, деформациясиз бўлиши керак.
Эсда тутинг: "қуритиш — қоғоз штифт, паста — лентуло, ён томонга зичлаш — спредер, пастга зичлаш — плаггер, кесиш — қиздирилган асбоб".
Сут тишларининг чиқиш вақтини кўрсатинг
Сут тишларининг чиқиш вақтини кўрсатинг. Сут тишлари 20 та: ҳар бир жағнинг ҳар бир ярмида 2 та курак, 1 та қозиқ, 2 та озиқ тиш. Улар одатда жуфт-жуфт (ўнг ва чап томонда бир вақтда) чиқади, пастки жағ тишлари юқоридагилардан бироз олдин чиқади.
Чиқиш муддатлари (тахминий):
– Марказий курак тишлар — 6–8 ой (биринчи бўлиб пастки марказий курак тишлар).
– Латерал курак тишлар — 8–12 ой.
– Биринчи озиқ тишлар — 12–16 ой.
– Қозиқ тишлар — 16–20 ой.
– Иккинчи озиқ тишлар — 20–30 ой.
Барча сут тишлари одатда 2–2,5 ёшгача чиқиб бўлади.
Кетма-кетлик: марказий курак → латерал курак → биринчи озиқ → қозиқ → иккинчи озиқ.
Сут тишлари ривожланишининг кейинги босқичлари:
– Илдиз шаклланиши тиш чиққандан кейин тахминан 1–1,5 йил давомида тугайди.
– Илдиз шаклланган (барқарор) давр — 2–3 йил атрофида.
– Илдиз резорбсияси алмашинувдан бир неча йил олдин бошланади; тишлар алмашинуви 6 ёшдан 12–13 ёшгача давом этади.
Тишлар чиқишининг нормал белгилари:
– Муайян муддатда чиқиши (1–2 ойлик фарқ меъёр ҳисобланади).
– Жуфт-жуфт чиқиши.
– Маълум кетма-кетликка риоя қилиниши.
Тиш чиқиши пайтида кузатилиши мумкин: сўлак кўпайиши, милкда қичишиш, безовталик, уйқу бузилиши, ҳарорат бироз кўтарилиши; юқори иситма ва ич кетиши тиш чиқиши билан эмас, бошқа касаллик билан боғлиқ бўлиши мумкин — педиатр кўриги керак.
Чиқиш муддатларининг бузилиши:
– Эрта чиқиш: туғма (натал) тишлар, эндокрин бузилишлар.
– Кеч чиқиш: рахит, гипотиреоз, чала туғилиш, сурункали касалликлар, овқатланиш бузилиши, ирсий омиллар.
Эсда тутинг: "6 ойда биринчи тиш, 2–2,5 ёшда 20 та сут тиши".
Барча жавобларни платформада кўриш учун босинг