Nevrologiya — toifa TEST va OG'ZAKI javoblari
Oliy, 1- va 2–3-toifa uchun
Rasmiy manbalar asosida sifatli tayyorlangan
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing
TEST JAVOBLARI
Bemorda o‘ng tomonlama spastik gemiplegiya, gemianesteziya, gemiataksiya, Vernike-Mann holati.
- chap tomondagi ichki kapsula — To'g'ri javob
- o‘ng tomondagi ichki kapsula
- chap tomondagi miya ustuni
- chap tomondagi oldingi markaziy pushta
Bolada kichik boldir nervi nevropatiyasi bor. Qanday paraklinik tekshiruv usulini o‘tkazish kerak:
- EMG — To'g'ri javob
- EEG
- Exo-EG
- MRT
Test savollari barcha toifalar uchun umumiy
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing
OG'ZAKI JAVOBLAR
Koordinator doira, anatomiya, fiziologiyasi:
Koordinator doira, anatomiya. Koordinator doira — harakatlarning aniqligi, muvozanat va mushak tonusini boshqaruvchi tizim. Markaziy a’zosi — miyacha; unga vestibulyar apparat, chuqur sezgi yo‘llari, po‘stloq-ko‘prik-miyacha yo‘llari birlashadi.
Miyacha tuzilishi:
– Joylashuvi: orqa kalla chuqurchasida, chodir (tentorium) ostida, IV qorincha ustida.
– Qismlari: chuvalchang (vermis) va ikki yarim shar; filogenetik jihatdan arxitserebellum (flokkulonodulyar bo‘lak), paleotserebellum (chuvalchang, oldingi bo‘lak), neotserebellum (yarim sharlar).
– Po‘stlog‘i uch qavatli; asosiy chiqaruvchi hujayra — Purkinye hujayrasi (tormozlovchi).
– Yadrolari: tishsimon, po‘kaksimon, sharsimon, chodir yadrosi.
Miyacha oyoqchalari:
– Pastki — uzunchoq miya bilan: orqa spinoserebellyar (Flexsig) yo‘li, vestibulyar va olivaserebellyar tolalar (afferent).
– O‘rta — ko‘prik bilan: po‘stloq-ko‘prik-miyacha yo‘li (eng yirik afferent oqim).
– Yuqori — o‘rta miya bilan: oldingi spinoserebellyar (Govers) yo‘li kiradi; tishsimon yadrodan qizil yadro va talamusga chiquvchi efferent yo‘l.
Qon ta’minoti: yuqori, oldingi-pastki va orqa-pastki miyacha arteriyalari (vertebrobazilyar havza).
fiziologiyasi. Miyacha — "harakat kompyuteri": u harakatni boshlamaydi, balki uni tuzatadi va silliqlaydi.
Asosiy vazifalari:
– Muvozanat va gavda holatini saqlash (arxitserebellum, vestibulyar bog‘lanish).
– Gavda mushaklari tonusi va yurish (chuvalchang, spinoserebellyar yo‘llar).
– Qo‘l-oyoqlarning aniq, maqsadli harakatlari, sinergiya, harakat kuchi va tezligini o‘lchash (yarim sharlar).
– Motor o‘rganish va harakat dasturlarini avtomatlashtirish; nutq ravonligi.
Ishlash tamoyili: po‘stloqdan "reja" (po‘stloq-ko‘prik yo‘li) va periferiyadan "haqiqiy holat" (spinoserebellyar yo‘llar) keladi → miyacha xatoni hisoblaydi → tishsimon yadro → qizil yadro va talamus → po‘stloq orqali harakat tuzatiladi.
Muhim xususiyat: miyacha yarim shari o‘z tomonidagi qo‘l-oyoqni boshqaradi (yo‘llar ikki marta kesishadi), shuning uchun zararlanish belgilari o‘choq tomonida bo‘ladi.
Klinik bog‘lanish: miyacha afferent oqimining katta qismi o‘z tomonidagi orqa miyadan (spinoserebellyar yo‘llar) va qarama-qarshi po‘stloqdan (ko‘prik orqali) keladi. Shu sababli peshona bo‘lagi zararlanganda qarama-qarshi tomonda, miyacha zararlanganda esa o‘z tomonida ataksiya kuzatiladi. Miyacha vestibulyar yadrolar orqali ko‘z harakatlarini ham nazorat qiladi — shu bois zararlanganda nistagm va sakkadalar dismetriyasi paydo bo‘ladi.
Esda tuting: chuvalchang — gavda va muvozanat; yarim sharlar — qo‘l-oyoq aniqligi; belgilar — o‘choq tomonida.
Bosh miya peshona bo‘lagi anatomiya, fiziologiya, patologiya va zararlanish sindromlari:
Bosh miya peshona bo‘lagi anatomiya. Peshona bo‘lagi markaziy (Roland) egatdan oldinda, Silviy egatidan yuqorida joylashgan eng katta bo‘lak.
– Tashqi yuzada: markaz oldi pushtasi (4-maydon), yuqori, o‘rta va pastki peshona pushtalari.
– Premotor (6-maydon) va ko‘zni burish markazi (8-maydon).
– Broka markazi — pastki peshona pushtasining orqa qismi (44–45-maydonlar, dominant yarim shar).
– Prefrontal soha — dorsolateral, orbital (pastki) va medial qismlar.
– Medial yuzada — paratsentral bo‘lakcha (oyoq harakati, siydik chiqarishni irodaviy nazorat qilish).
– Qon ta’minoti: oldingi miya arteriyasi (medial yuza) va o‘rta miya arteriyasi (tashqi yuza).
fiziologiya.
– Ixtiyoriy harakatlarni boshlash, rejalashtirish va ketma-ketligini tuzish.
– Motor nutq (dominant yarim shar), ko‘zlarni ixtiyoriy burish.
– Ijroiya funksiyalar: maqsad qo‘yish, reja tuzish, nazorat, xatoni tuzatish.
– Xulq-atvor, shaxs xususiyatlari, iroda, tashabbus, ijtimoiy me’yorlarga rioya qilish.
– Tik turish va yurish (peshona-ko‘prik-miyacha yo‘li orqali).
patologiya va zararlanish sindromlari. Yo‘qotish belgilari:
– Markaz oldi pushtasi — qarama-qarshi tomonda markaziy monoparez yoki gemiparez.
– 8-maydon — ko‘zlar o‘choq tomonga qaraydi (qarama-qarshi tomonga burila olmaydi).
– Broka markazi — motor afaziya ("gapira olmaydi, lekin tushunadi").
– Prefrontal soha — "peshona psixikasi": apatiya, abuliya, tashabbussizlik yoki aksincha — tormozlanmaslik, eyforiya, bema’ni hazillar (moriya), tanqidning yo‘qolishi, ozodalikka befarqlik.
– Peshona ataksiyasi — qarama-qarshi tomonga og‘ish, astaziya-abaziya.
– Ushlash refleksi (Yanishevskiy), og‘iz avtomatizmi reflekslari.
– Paratsentral bo‘lakcha — oyoq parezi va siydik tuta olmaslik.
– Peshona asosi — anosmiya, Foster-Kennedi sindromi.
Ta’sirlanish belgilari:
– Adversiv tutqanoqlar — bosh va ko‘zlar qarama-qarshi tomonga buriladi.
– Motor Jekson tutqanoqlari.
Asosiy sabablar: o‘smalar (meningioma, glioma), insult (oldingi miya arteriyasi havzasi), bosh miya travmasi (kontuziya o‘choqlari), frontotemporal demensiya.
Tekshiruv: MRT, KT, EEG, neyropsixologik testlar.
Esda tuting: peshona bo‘lagi — "harakat, nutq, xulq-atvor"; asosiy belgi — shaxs va xulq-atvorning o‘zgarishi.
Yiringli meningitlarda likvorning o‘zgarishi:
Yiringli meningitlarda likvorning o‘zgarishi. Yiringli (bakterial) meningitda likvor bakterial yallig‘lanishning xos belgilarini ko‘rsatadi:
– Bosim: keskin oshgan (200–300 mm suv ustunidan yuqori), likvor tez oqib chiqadi.
– Rangi va tiniqligi: loyqa, oq-sariq yoki yashil, og‘ir holatlarda quyuq ("yiringsimon").
– Hujayralar (pleotsitoz): 1 mkl da yuzlab-minglab (ko‘pincha 1000 dan ko‘p), asosan neytrofillar (80–90% va undan ko‘p).
– Oqsil: keskin oshgan (1–5 g/l va undan ko‘p).
– Glyukoza: keskin kamaygan — qondagi glyukozaga nisbati 0,4 dan past (bakteriyalar va leykotsitlar glyukozani sarflaydi).
– Xloridlar: kamaygan.
– Laktat: oshgan (3,5–4 mmol/l dan yuqori) — bakterial meningitni virusli meningitdan farqlashda yordam beradi.
– Mikroskopiya (Gramm bo‘yicha bo‘yash): gramm-manfiy diplokokklar — meningokokk; gramm-musbat diplokokklar — pnevmokokk; qo‘zg‘atuvchi aniqlanishi mumkin.
– Ekma va PZR — qo‘zg‘atuvchini va antibiotikka sezgirlikni aniqlaydi.
Muhim eslatmalar:
– Antibiotik qabul qilingandan keyin likvor manzarasi "aralash" bo‘lib qolishi mumkin (limfotsitlar ko‘payadi, ekma manfiy), lekin glyukoza past va oqsil yuqori saqlanadi.
– Hajmli jarayon belgilari bo‘lsa, lyumbal punksiyadan oldin KT qilinadi; lekin antibiotik kechiktirilmaydi.
– Davolash samarasi takroriy punksiya bilan baholanishi mumkin: sitoz kamayadi, glyukoza normallashadi.
Taqqoslash uchun normal likvor: tiniq, rangsiz, hujayralar 5 tagacha (limfotsitlar), oqsil 0,15–0,45 g/l, glyukoza qondagining taxminan 60%.
Tahlil birinchi 1–2 soat ichida laboratoriyaga yetkazilishi kerak — aks holda hujayralar parchalanib, natija buziladi.
Esda tuting: "loyqa likvor + neytrofillar + oqsil yuqori + glyukoza past" — yiringli meningit.
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing