Неврология — тоифа ТЕСТ ва ОҒЗАКИ жавоблари
Олий, 1- ва 2–3-тоифа учун
Расмий манбалар асосида сифатли тайёрланган
Барча жавобларни платформада кўриш учун босинг
ТЕСТ ЖАВОБЛАРИ
Беморда ўнг томонлама спастик гемиплегия, гемианестезия, гемиатаксия, Вернике-Манн ҳолати.
- чап томондаги ички капсула — Тўғри жавоб
- ўнг томондаги ички капсула
- чап томондаги мия устуни
- чап томондаги олдинги марказий пушта
Болада кичик болдир нерви невропатияси бор. Қандай параклиник текширув усулини ўтказиш керак:
- ЭМГ — Тўғри жавоб
- ЭЭГ
- Эхо-ЭГ
- МРТ
Тест саволлари барча тоифалар учун умумий
Барча жавобларни платформада кўриш учун босинг
ОҒЗАКИ ЖАВОБЛАР
Координатор доира, анатомия, физиологияси:
Координатор доира, анатомия. Координатор доира — ҳаракатларнинг аниқлиги, мувозанат ва мушак тонусини бошқарувчи тизим. Марказий аъзоси — мияча; унга вестибуляр аппарат, чуқур сезги йўллари, пўстлоқ-кўприк-мияча йўллари бирлашади.
Мияча тузилиши:
– Жойлашуви: орқа калла чуқурчасида, чодир (тенториум) остида, ИВ қоринча устида.
– Қисмлари: чувалчанг (вермис) ва икки ярим шар; филогенетик жиҳатдан архицеребеллум (флоккулонодуляр бўлак), палеоцеребеллум (чувалчанг, олдинги бўлак), неоцеребеллум (ярим шарлар).
– Пўстлоғи уч қаватли; асосий чиқарувчи ҳужайра — Пуркине ҳужайраси (тормозловчи).
– Ядролари: тишсимон, пўкаксимон, шарсимон, чодир ядроси.
Мияча оёқчалари:
– Пастки — узунчоқ мия билан: орқа спиносеребелляр (Флехсиг) йўли, вестибуляр ва оливасеребелляр толалар (афферент).
– Ўрта — кўприк билан: пўстлоқ-кўприк-мияча йўли (энг йирик афферент оқим).
– Юқори — ўрта мия билан: олдинги спиносеребелляр (Говерс) йўли киради; тишсимон ядродан қизил ядро ва таламусга чиқувчи эфферент йўл.
Қон таъминоти: юқори, олдинги-пастки ва орқа-пастки мияча артериялари (вертебробазиляр ҳавза).
физиологияси. Мияча — "ҳаракат компютери": у ҳаракатни бошламайди, балки уни тузатади ва силлиқлайди.
Асосий вазифалари:
– Мувозанат ва гавда ҳолатини сақлаш (архицеребеллум, вестибуляр боғланиш).
– Гавда мушаклари тонуси ва юриш (чувалчанг, спиносеребелляр йўллар).
– Қўл-оёқларнинг аниқ, мақсадли ҳаракатлари, синергия, ҳаракат кучи ва тезлигини ўлчаш (ярим шарлар).
– Мотор ўрганиш ва ҳаракат дастурларини автоматлаштириш; нутқ равонлиги.
Ишлаш тамойили: пўстлоқдан "режа" (пўстлоқ-кўприк йўли) ва перифериядан "ҳақиқий ҳолат" (спиносеребелляр йўллар) келади → мияча хатони ҳисоблайди → тишсимон ядро → қизил ядро ва таламус → пўстлоқ орқали ҳаракат тузатилади.
Муҳим хусусият: мияча ярим шари ўз томонидаги қўл-оёқни бошқаради (йўллар икки марта кесишади), шунинг учун зарарланиш белгилари ўчоқ томонида бўлади.
Клиник боғланиш: мияча афферент оқимининг катта қисми ўз томонидаги орқа миядан (спиносеребелляр йўллар) ва қарама-қарши пўстлоқдан (кўприк орқали) келади. Шу сабабли пешона бўлаги зарарланганда қарама-қарши томонда, мияча зарарланганда эса ўз томонида атаксия кузатилади. Мияча вестибуляр ядролар орқали кўз ҳаракатларини ҳам назорат қилади — шу боис зарарланганда нистагм ва саккадалар дисметрияси пайдо бўлади.
Эсда тутинг: чувалчанг — гавда ва мувозанат; ярим шарлар — қўл-оёқ аниқлиги; белгилар — ўчоқ томонида.
Бош мия пешона бўлаги анатомия, физиология, патология ва зарарланиш синдромлари:
Бош мия пешона бўлаги анатомия. Пешона бўлаги марказий (Роланд) эгатдан олдинда, Силвий эгатидан юқорида жойлашган энг катта бўлак.
– Ташқи юзада: марказ олди пуштаси (4-майдон), юқори, ўрта ва пастки пешона пушталари.
– Премотор (6-майдон) ва кўзни буриш маркази (8-майдон).
– Брока маркази — пастки пешона пуштасининг орқа қисми (44–45-майдонлар, доминант ярим шар).
– Префронтал соҳа — дорсолатерал, орбитал (пастки) ва медиал қисмлар.
– Медиал юзада — парацентрал бўлакча (оёқ ҳаракати, сийдик чиқаришни иродавий назорат қилиш).
– Қон таъминоти: олдинги мия артерияси (медиал юза) ва ўрта мия артерияси (ташқи юза).
физиология.
– Ихтиёрий ҳаракатларни бошлаш, режалаштириш ва кетма-кетлигини тузиш.
– Мотор нутқ (доминант ярим шар), кўзларни ихтиёрий буриш.
– Ижроия функциялар: мақсад қўйиш, режа тузиш, назорат, хатони тузатиш.
– Хулқ-атвор, шахс хусусиятлари, ирода, ташаббус, ижтимоий меъёрларга риоя қилиш.
– Тик туриш ва юриш (пешона-кўприк-мияча йўли орқали).
патология ва зарарланиш синдромлари. Йўқотиш белгилари:
– Марказ олди пуштаси — қарама-қарши томонда марказий монопарез ёки гемипарез.
– 8-майдон — кўзлар ўчоқ томонга қарайди (қарама-қарши томонга бурила олмайди).
– Брока маркази — мотор афазия ("гапира олмайди, лекин тушунади").
– Префронтал соҳа — "пешона психикаси": апатия, абулия, ташаббуссизлик ёки аксинча — тормозланмаслик, эйфория, бемаъни ҳазиллар (мория), танқиднинг йўқолиши, озодаликка бефарқлик.
– Пешона атаксияси — қарама-қарши томонга оғиш, астазия-абазия.
– Ушлаш рефлекси (Янишевский), оғиз автоматизми рефлекслари.
– Парацентрал бўлакча — оёқ парези ва сийдик тута олмаслик.
– Пешона асоси — аносмия, Фостер-Кеннеди синдроми.
Таъсирланиш белгилари:
– Адверсив тутқаноқлар — бош ва кўзлар қарама-қарши томонга бурилади.
– Мотор Жексон тутқаноқлари.
Асосий сабаблар: ўсмалар (менингиома, глиома), инсулт (олдинги мия артерияси ҳавзаси), бош мия травмаси (контузия ўчоқлари), фронтотемпорал деменсия.
Текширув: МРТ, КТ, ЭЭГ, нейропсихологик тестлар.
Эсда тутинг: пешона бўлаги — "ҳаракат, нутқ, хулқ-атвор"; асосий белги — шахс ва хулқ-атворнинг ўзгариши.
Йирингли менингитларда ликворнинг ўзгариши:
Йирингли менингитларда ликворнинг ўзгариши. Йирингли (бактериал) менингитда ликвор бактериал яллиғланишнинг хос белгиларини кўрсатади:
– Босим: кескин ошган (200–300 мм сув устунидан юқори), ликвор тез оқиб чиқади.
– Ранги ва тиниқлиги: лойқа, оқ-сариқ ёки яшил, оғир ҳолатларда қуюқ ("йирингсимон").
– Ҳужайралар (плеоцитоз): 1 мкл да юзлаб-минглаб (кўпинча 1000 дан кўп), асосан нейтрофиллар (80–90% ва ундан кўп).
– Оқсил: кескин ошган (1–5 г/л ва ундан кўп).
– Глюкоза: кескин камайган — қондаги глюкозага нисбати 0,4 дан паст (бактериялар ва лейкоцитлар глюкозани сарфлайди).
– Хлоридлар: камайган.
– Лактат: ошган (3,5–4 ммоль/л дан юқори) — бактериал менингитни вирусли менингитдан фарқлашда ёрдам беради.
– Микроскопия (Грамм бўйича бўяш): грамм-манфий диплококклар — менингококк; грамм-мусбат диплококклар — пневмококк; қўзғатувчи аниқланиши мумкин.
– Экма ва ПЗР — қўзғатувчини ва антибиотикка сезгирликни аниқлайди.
Муҳим эслатмалар:
– Антибиотик қабул қилингандан кейин ликвор манзараси "аралаш" бўлиб қолиши мумкин (лимфоцитлар кўпаяди, экма манфий), лекин глюкоза паст ва оқсил юқори сақланади.
– Ҳажмли жараён белгилари бўлса, люмбал пункциядан олдин КТ қилинади; лекин антибиотик кечиктирилмайди.
– Даволаш самараси такрорий пункция билан баҳоланиши мумкин: ситоз камаяди, глюкоза нормаллашади.
Таққослаш учун нормал ликвор: тиниқ, рангсиз, ҳужайралар 5 тагача (лимфоцитлар), оқсил 0,15–0,45 г/л, глюкоза қондагининг тахминан 60%.
Таҳлил биринчи 1–2 соат ичида лабораторияга етказилиши керак — акс ҳолда ҳужайралар парчаланиб, натижа бузилади.
Эсда тутинг: "лойқа ликвор + нейтрофиллар + оқсил юқори + глюкоза паст" — йирингли менингит.
Барча жавобларни платформада кўриш учун босинг