Laboratoriya ishi — toifa TEST va OG'ZAKI javoblari

Oddiy va murakkab oqsillar. Oqsillar — aminokislotalardan peptid bog‘lar orqali tuzilgan polimerlar. Tarkibiga ko‘ra ikki guruhga bo‘linadi.

Oddiy oqsillar (proteinlar) — gidrolizda faqat aminokislotalar hosil bo‘ladi:

– albuminlar — suvda eriydi, plazma onkotik bosimini ta’minlaydi, moddalarni tashiydi;

– globulinlar — tuzli eritmalarda eriydi (immunoglobulinlar, tashuvchi oqsillar);

– gistonlar va protaminlar — ishqoriy oqsillar, DNK bilan bog‘lanadi;

– prolaminlar va glyutelinlar — o‘simlik oqsillari;

– skleroproteinlar (fibrillyar) — kollagen, elastin, keratin; tayanch vazifasi.

Murakkab oqsillar (proteidlar) — oqsil qism + oqsil bo‘lmagan (prostetik) guruh:

– glikoproteinlar — uglevod bilan (immunoglobulinlar, ayrim gormonlar, mutsinlar);

– lipoproteinlar — lipid bilan (XM, JPZLP, PZLP, YuZLP);

– nukleoproteinlar — nuklein kislota bilan (xromatin, ribosomalar);

– xromoproteinlar — rangli guruh bilan: gemoproteinlar (gemoglobin, mioglobin, sitoxromlar), flavoproteinlar;

– fosfoproteinlar — fosfat bilan (kazein);

– metalloproteinlar — metall ioni bilan (ferritin, transferrin — temir; seruloplazmin — mis).

Shakliga ko‘ra oqsillar globulyar va fibrillyar bo‘ladi.

Laboratoriya ahamiyati: zardobda umumiy oqsil (65–85 g/l), albumin (35–50 g/l) va oqsil fraksiyalari (elektroforez) aniqlanadi. Murakkab oqsillardan gemoglobin, lipoproteinlar, transferrin, ferritin, glikatlangan gemoglobin klinikada keng tekshiriladi.

Esda tuting: oddiy oqsil — faqat aminokislota; murakkab oqsil — aminokislota + prostetik guruh.