Endokrinologiya — toifa TEST va OG'ZAKI javoblari
Oliy, 1- va 2–3-toifa uchun
Rasmiy manbalar asosida sifatli tayyorlangan
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing
TEST JAVOBLARI
Itsenko-Kushing kasalligining differentsial diagnostikasi barcha sanab o'tilgan kasalliklar bilan o'tkaziladi, bundan mustasno:
- gipotireoz — To'g'ri javob
- gipotalamik sindrom yog'almashinuvi va gipertenziya buzilishi bilan
- glyukosteroma
- ektopirlangan AKTG sindromi
Dori darmonli Itsenko-Kushingda kuzatilmaydi:
- osteoporoz
- ozish — To'g'ri javob
- arterial bosim ko'tarilishi
- vazn ortishi
Test savollari barcha toifalar uchun umumiy
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing
OG'ZAKI JAVOBLAR
Qalqonsimon bezning gormonal regulyatsiyasi. Qalqonsimon bez gormonlarining fiziologiyasi.
Qalqonsimon bezning gormonal regulyatsiyasi. Regulyatsiya gipotalamus–gipofiz–qalqonsimon bez o‘qi orqali amalga oshadi: gipotalamus TRG ajratadi → gipofiz TTG ishlab chiqaradi → qalqonsimon bez T4 va T3 sintez qiladi.
– TTG bezda yod tutilishini (NIS), tireoglobulin sintezini, TPO orqali yodlanishni va gormon ajralishini kuchaytiradi, follikulyar hujayralar o‘sishini rag‘batlantiradi.
– Manfiy teskari aloqa: erkin T4/T3 ko‘paysa, TRG va TTG kamayadi; kamaysa, ko‘payadi. Gipofizda T4 ni T3 ga aylantiruvchi D2 fermenti bu nazoratda muhim.
– TTG ni somatostatin, dofamin, glyukokortikoidlar va og‘ir umumiy kasallik pasaytiradi. TTG ajralishi sutka davomida pulsatsiyalanadi, tunda yuqori bo‘ladi.
– Avtoregulyatsiya: yod ko‘p bo‘lsa, sintez vaqtincha to‘xtaydi (Volf–Chaykov effekti); yod kam bo‘lsa, T3 ulushi ortadi.
Esda tuting: TTG — birlamchi bez faoliyatining eng sezgir ko‘rsatkichi, erkin T4 ozgina o‘zgarsa ham TTG sezilarli o‘zgaradi.
Qalqonsimon bez gormonlarining fiziologiyasi. Sintez bosqichlari: yodid NIS orqali follikulaga tushadi → TPO uni oksidlab tireoglobulin tirozinlariga biriktiradi (MIT, DIT) → ularning birikishidan T4 va T3 hosil bo‘ladi → kolloidda saqlanadi → TTG ta’sirida endotsitoz va proteoliz orqali qonga ajraladi.
Bez asosan T4 (80–90%) ajratadi; faol shakl — T3, uning taxminan 80% to‘qimalarda D1 va D2 dejodinazalar ta’sirida T4 dan hosil bo‘ladi (D3 nofaol rT3 hosil qiladi). Qonda 99% dan ko‘pi TBG, transtiretin va albumin bilan bog‘langan, faqat erkin ulush faol. Yarim yemirilish davri: T4 taxminan 7 kun, T3 taxminan 1 kun. Gormonlar yadro retseptorlari (TR-alfa, TR-beta) orqali gen ifodasini o‘zgartiradi.
Ta’sirlari:
– Bazal metabolizm, issiqlik ishlab chiqarish va kislorod sarfi ortadi.
– Yurak: chastota va qisqarish kuchi ortadi, simpatik ta’sirga sezuvchanlik oshadi.
– Miya va suyak o‘sishi: homila va chaqaloqda gormon yetishmasa, qaytmas aqliy rivojlanish buzilishi (kretinizm) kelib chiqadi.
– Moddalar almashinuvi: lipoliz va xolesterin parchalanishi, glyukoza so‘rilishi va glikogenoliz kuchayadi.
– Ichak harakati, mushak tonusi va nerv sistemasi faolligi oshadi.
Esda tuting: T3 — faol, T4 — "zaxira" gormon.
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing