Anesteziologiya va reanimatologiya — toifa TEST va OG'ZAKI javoblari
Oliy, 1- va 2–3-toifa uchun
Rasmiy manbalar asosida sifatli tayyorlangan
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing
TEST JAVOBLARI
Operatsiyadan keyingi davrda gipotenziya ko'proq darajada bog'liq bo'lishi mumkin.
- o'rni to'ldirilmagan qon yo'qotish, gipovolemiya yoki davom etayotgan qon ketish — To'g'ri javob
- og'riq sindromi
- anestetikning haddan tashqari dozasi
- bemorning operatsiya stolidagi holatini o'zgartirish
Pnevmotoraksda punksiya amalga oshiriladi _ yoki _ qovurg'alararo bo'shliqda.
- 5; 6
- 4; 5
- 2; 3 — To'g'ri javob
- 6; 7
Test savollari barcha toifalar uchun umumiy
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing
OG'ZAKI JAVOBLAR
Qaytariladigan (reversiv) va qaytarilmaydigan (noreversiv) turdagi qurilmalar. Yordamchi asboblar va uskunalar.
Qaytariladigan (reversiv) va qaytarilmaydigan (noreversiv) turdagi qurilmalar. Narkoz apparatining nafas konturlari bemor chiqargan gazni qayta nafasga olishiga qarab ikki turga bo‘linadi.
Qaytarilmaydigan (noreversiv) kontur — chiqarilgan gaz to‘liq atmosferaga chiqadi, qayta nafas olinmaydi:
– ochiq (tarixiy, Esmarx niqobi) va yarim ochiq tizimlar;
– noreversiv klapanlar (Ruben, Ambu), Mapleson konturlari (A–F), bolalarda Eyr T-naychasi;
– afzalligi: oddiy, qarshiligi past, nafasga olinayotgan aralashma tarkibi apparatda o‘rnatilganiga teng;
– kamchiligi: gaz va anestetik sarfi katta, issiqlik va namlik yo‘qoladi, operatsiya xonasi ifloslanadi.
Qaytariladigan (reversiv) kontur — chiqarilgan gaz CO2 yutuvchi (natronli ohak, kalsiy gidroksid) orqali tozalanib, qayta nafasga beriladi:
– yarim yopiq (yangi gaz oqimi so‘rilishdan ko‘p, ortiqchasi APL-klapan orqali chiqadi) va yopiq (oqim faqat so‘rilishga teng);
– zamonaviy aylanma (circle) tizim: ikki bir tomonlama klapan, adsorber, rezervuar xalta, Y-ulagich;
– afzalligi: tejamkor, nafas aralashmasi iliq va nam, atrof kam ifloslanadi, past oqimli anesteziya imkoni;
– xavfi: adsorber tugaganda giperkapniya (indikator rangi o‘zgaradi), gipoksik aralashma, quruq adsorberda uglerod oksidi va "A birikma" hosil bo‘lishi — shu sabab FiO2, EtCO2, FiCO2 va anestetik konsentratsiyasi albatta monitoring qilinadi.
Yordamchi asboblar va uskunalar.
– Havo yo‘li: yuz niqoblari, og‘iz-halqum va burun-halqum havo o‘tkazgichlari, laringoskoplar (Makintosh, Miller, videolaringoskop), endotraxeal naychalar (manjetli, armirlangan, ikki bo‘shliqli), supraglottik vositalar (laringeal niqob, i-gel), buj, stilet, Megill qisqichi, krikotireotomiya to‘plami.
– Apparat qismlari: gaz manbai (markaziy tizim, ballonlar), rotametrlar, haroratga kompensatsiyalangan bug‘latkichlar, respirator, issiqlik-namlik almashtiruvchi filtrlar, chiqindi gazni so‘rish tizimi.
– Monitoring: EKG, qon bosimi, SpO2, kapnografiya, gaz analizatori, harorat, BIS, nerv-mushak monitori.
– Shuningdek: elektr so‘rg‘ich, infuzomatlar, isitgichlar, defibrillyator, "qiyin havo yo‘li" aravachasi.
Esda tuting: har kuni ish boshida apparat germetikligi, klapanlar va adsorber tekshiriladi.
Klinik va biologik o‘lim tushunchalari, klinik belgilar, zamonaviy. YuO‘R usullari.
Klinik va biologik o‘lim tushunchalari. Klinik o‘lim — qon aylanishi va nafas to‘xtagandan keyingi qaytar holat: miya hujayralari hali tirik, o‘z vaqtida reanimatsiya bilan hayotni tiklash mumkin. Normotermiyada davomiyligi taxminan 3–5 daqiqa; gipotermiya, sovuq suvga cho‘kish va bolalarda uzoqroq.
Biologik o‘lim — to‘qimalarda, birinchi navbatda bosh miya po‘stlog‘ida qaytmas o‘zgarishlar; reanimatsiya befoyda.
Miya o‘limi — yurak urib tursa ham bosh miya (miya ustuni bilan birga) funksiyasining qaytmas to‘xtashi (6-savol).
klinik belgilar. Klinik o‘lim belgilari (10 soniyadan ko‘p bo‘lmagan vaqtda tekshiriladi):
– hush yo‘q, chaqiruv va og‘riqqa javob yo‘q;
– uyqu arteriyasida puls yo‘q;
– nafas yo‘q yoki agonal (kamdan-kam "xirillab" nafas — bu nafas emas);
– 30–60 soniyadan keyin qorachiqlar kengayadi, yorug‘likka javob bermaydi;
– teri rangpar yoki ko‘kimtir.
Biologik o‘lim belgilari: erta — "mushuk ko‘zi" (Beloglazov belgisi), shox parda xiralashishi va qurishi (Lyarshe dog‘lari); kech — murda dog‘lari va murda qotishi (2–4 soatdan keyin), tana sovishi.
zamonaviy. YuO‘R usullari. Hayotni saqlab qolish zanjiri: erta tanish va yordam chaqirish → erta yurak-o‘pka reanimatsiyasi (YuO‘R) → erta defibrillyatsiya → kengaytirilgan reanimatsiya → reanimatsiyadan keyingi davolash.
Asosiy reanimatsiya (BLS):
– xavfsizlikni ta’minlash, javob va nafasni tekshirish;
– 103 ga qo‘ng‘iroq, avtomatik tashqi defibrillyator (ATD) keltirish;
– ko‘krak qafasini bosish 100–120/daqiqa, chuqurligi 5–6 sm, nisbat 30:2;
– ATD kelishi bilan darhol ulash.
Kengaytirilgan reanimatsiya (ALS):
– ritm tahlili: defibrillyatsiya qilinadigan (qorinchalar fibrillyatsiyasi — QF, pulssiz qorincha taxikardiyasi) va qilinmaydigan (asistoliya, pulssiz elektr faollik);
– havo yo‘li (supraglottik vosita yoki intubatsiya, kapnografiya), vena yoki suyak ichi yo‘li;
– adrenalin 1 mg har 3–5 daqiqada, amiodaron 300 mg (3-razryaddan keyin);
– qaytariladigan sabablarni bartaraf etish ("4G va 4T").
Tanlangan bemorlarda — mexanik kompressiya qurilmalari va ekstrakorporal YuO‘R (EKMO).
Umumiy anesteziyaning tarkibiy qismlari. Umumiy - aqliy idrokni tormozlash, giporefleksiya, analgeziya, neyrovegetativ blokada, mushaklarning relaksatsiyasi, qon aylanishini ta’minlash, metabolik jarayonlarni tartibga solish.
Umumiy anesteziyaning tarkibiy qismlari. Umumiy anesteziya bitta "uyqu" emas, balki bir nechta komponentdan iborat; har birini alohida dori yoki usul ta’minlaydi.
Umumiy - aqliy idrokni tormozlash. Ongni o‘chirish (gipnoz) va amneziya — bemor operatsiyani sezmaydi va eslamaydi. Vositalar: propofol, tiopental, ketamin, sevofluran, benzodiazepinlar. Nazorat: BIS (bispektral indeks, 40–60), MAK (minimal alveolyar konsentratsiya).
giporefleksiya. Jarrohlik ta’sirlariga patologik reflekslarni (yo‘tal, laringospazm, harakat) bostirish. Yetarli chuqurlikdagi anesteziya, opioidlar va relaksantlar bilan erishiladi.
analgeziya. Og‘riq impulslarini to‘xtatish — anesteziyaning eng muhim komponenti. Vositalar: opioidlar (fentanil), ketamin, mahalliy va regionar anesteziya. Yetarli emasligi belgilari: taxikardiya, gipertenziya, terlash, ko‘z yoshi.
neyrovegetativ blokada. Stressga vegetativ javobni (qon bosimi va puls keskin oshishi, aritmiyalar) bostirish. Vositalar: opioidlar, neyroleptiklar, alfa-2 agonistlar, beta-blokatorlar, regionar blokada.
mushaklarning relaksatsiyasi. Intubatsiya va jarroh ishi uchun mushak bo‘shashishi. Vositalar: mushak relaksantlari; oxirida ta’siri bekor qilinadi (neostigmin, sugammadeks).
qon aylanishini ta’minlash. Yetarli qon bosimi va to‘qimalar perfuziyasini saqlash: infuziya, qon yo‘qotishni qoplash, kerak bo‘lsa vazopressorlar. Shuningdek gaz almashinuvini ta’minlash — SO‘V (o‘pkaning sun’iy ventilyatsiyasi), kislorod.
metabolik jarayonlarni tartibga solish. Suv-elektrolit balansi, kislota-ishqor holati, glyukoza va tana haroratini me’yorda ushlash: infuziya tarkibini tanlash, isitish, laborator nazorat.
Esda tuting: birinchi to‘rt komponent — "maxsus" (anesteziyaga xos), qolganlari — "umumiy" (hayotiy funksiyalarni saqlash).
Barcha javoblarni platformada ko'rish uchun bosing