Анестезиология ва реаниматология — тоифа ТЕСТ ва ОҒЗАКИ жавоблари
Олий, 1- ва 2–3-тоифа учун
Расмий манбалар асосида сифатли тайёрланган
Барча жавобларни платформада кўриш учун босинг
ТЕСТ ЖАВОБЛАРИ
Операциядан кейинги даврда гипотензия кўпроқ даражада боғлиқ бўлиши мумкин.
- ўрни тўлдирилмаган қон йўқотиш, гиповолемия ёки давом этаётган қон кетиш — Тўғри жавоб
- оғриқ синдроми
- анестетикнинг ҳаддан ташқари дозаси
- беморнинг операция столидаги ҳолатини ўзгартириш
Пневмотораксда пункция амалга оширилади _ ёки _ қовурғалараро бўшлиқда.
- 5; 6
- 4; 5
- 2; 3 — Тўғри жавоб
- 6; 7
Тест саволлари барча тоифалар учун умумий
Барча жавобларни платформада кўриш учун босинг
ОҒЗАКИ ЖАВОБЛАР
Қайтариладиган (реверсив) ва қайтарилмайдиган (нореверсив) турдаги қурилмалар. Ёрдамчи асбоблар ва ускуналар.
Қайтариладиган (реверсив) ва қайтарилмайдиган (нореверсив) турдаги қурилмалар. Наркоз аппаратининг нафас контурлари бемор чиқарган газни қайта нафасга олишига қараб икки турга бўлинади.
Қайтарилмайдиган (нореверсив) контур — чиқарилган газ тўлиқ атмосферага чиқади, қайта нафас олинмайди:
– очиқ (тарихий, Эсмарх ниқоби) ва ярим очиқ тизимлар;
– нореверсив клапанлар (Рубен, Амбу), Маплесон контурлари (А–Ф), болаларда Эйр Т-найчаси;
– афзаллиги: оддий, қаршилиги паст, нафасга олинаётган аралашма таркиби аппаратда ўрнатилганига тенг;
– камчилиги: газ ва анестетик сарфи катта, иссиқлик ва намлик йўқолади, операция хонаси ифлосланади.
Қайтариладиган (реверсив) контур — чиқарилган газ CO2 ютувчи (натронли оҳак, калсий гидроксид) орқали тозаланиб, қайта нафасга берилади:
– ярим ёпиқ (янги газ оқими сўрилишдан кўп, ортиқчаси АПЛ-клапан орқали чиқади) ва ёпиқ (оқим фақат сўрилишга тенг);
– замонавий айланма (циркле) тизим: икки бир томонлама клапан, адсорбер, резервуар халта, Й-улагич;
– афзаллиги: тежамкор, нафас аралашмаси илиқ ва нам, атроф кам ифлосланади, паст оқимли анестезия имкони;
– хавфи: адсорбер тугаганда гиперкапния (индикатор ранги ўзгаради), гипоксик аралашма, қуруқ адсорберда углерод оксиди ва "А бирикма" ҳосил бўлиши — шу сабаб ФиО2, ЭтКО2, ФиКО2 ва анестетик консентрацияси албатта мониторинг қилинади.
Ёрдамчи асбоблар ва ускуналар.
– Ҳаво йўли: юз ниқоблари, оғиз-ҳалқум ва бурун-ҳалқум ҳаво ўтказгичлари, ларингоскоплар (Макинтош, Миллер, видеоларингоскоп), эндотрахеал найчалар (манжетли, армирланган, икки бўшлиқли), супраглоттик воситалар (ларингеал ниқоб, и-гел), буж, стилет, Мегилл қисқичи, крикотиреотомия тўплами.
– Аппарат қисмлари: газ манбаи (марказий тизим, баллонлар), ротаметрлар, ҳароратга компенсацияланган буғлаткичлар, респиратор, иссиқлик-намлик алмаштирувчи филтрлар, чиқинди газни сўриш тизими.
– Мониторинг: ЭКГ, қон босими, SpO2, капнография, газ анализатори, ҳарорат, БИС, нерв-мушак монитори.
– Шунингдек: электр сўрғич, инфузоматлар, иситгичлар, дефибриллятор, "қийин ҳаво йўли" аравачаси.
Эсда тутинг: ҳар куни иш бошида аппарат герметиклиги, клапанлар ва адсорбер текширилади.
Клиник ва биологик ўлим тушунчалари, клиник белгилар, замонавий. ЮЎР усуллари.
Клиник ва биологик ўлим тушунчалари. Клиник ўлим — қон айланиши ва нафас тўхтагандан кейинги қайтар ҳолат: мия ҳужайралари ҳали тирик, ўз вақтида реанимация билан ҳаётни тиклаш мумкин. Нормотермияда давомийлиги тахминан 3–5 дақиқа; гипотермия, совуқ сувга чўкиш ва болаларда узоқроқ.
Биологик ўлим — тўқималарда, биринчи навбатда бош мия пўстлоғида қайтмас ўзгаришлар; реанимация бефойда.
Мия ўлими — юрак уриб турса ҳам бош мия (мия устуни билан бирга) функциясининг қайтмас тўхташи (6-савол).
клиник белгилар. Клиник ўлим белгилари (10 сониядан кўп бўлмаган вақтда текширилади):
– ҳуш йўқ, чақирув ва оғриққа жавоб йўқ;
– уйқу артериясида пулс йўқ;
– нафас йўқ ёки агонал (камдан-кам "хириллаб" нафас — бу нафас эмас);
– 30–60 сониядан кейин қорачиқлар кенгаяди, ёруғликка жавоб бермайди;
– тери рангпар ёки кўкимтир.
Биологик ўлим белгилари: эрта — "мушук кўзи" (Белоглазов белгиси), шох парда хиралашиши ва қуриши (Лярше доғлари); кеч — мурда доғлари ва мурда қотиши (2–4 соатдан кейин), тана совиши.
замонавий. ЮЎР усуллари. Ҳаётни сақлаб қолиш занжири: эрта таниш ва ёрдам чақириш → эрта юрак-ўпка реанимацияси (ЮЎР) → эрта дефибрилляция → кенгайтирилган реанимация → реанимациядан кейинги даволаш.
Асосий реанимация (БЛС):
– хавфсизликни таъминлаш, жавоб ва нафасни текшириш;
– 103 га қўнғироқ, автоматик ташқи дефибриллятор (АТД) келтириш;
– кўкрак қафасини босиш 100–120/дақиқа, чуқурлиги 5–6 см, нисбат 30:2;
– АТД келиши билан дарҳол улаш.
Кенгайтирилган реанимация (АЛС):
– ритм таҳлили: дефибрилляция қилинадиган (қоринчалар фибрилляцияси — ҚФ, пулссиз қоринча тахикардияси) ва қилинмайдиган (асистолия, пулссиз электр фаоллик);
– ҳаво йўли (супраглоттик восита ёки интубация, капнография), вена ёки суяк ичи йўли;
– адреналин 1 мг ҳар 3–5 дақиқада, амиодарон 300 мг (3-разряддан кейин);
– қайтариладиган сабабларни бартараф этиш ("4Г ва 4Т").
Танланган беморларда — механик компрессия қурилмалари ва экстракорпорал ЮЎР (ЭКМО).
Умумий анестезиянинг таркибий қисмлари. Умумий - ақлий идрокни тормозлаш, гипорефлексия, аналгезия, нейровегетатив блокада, мушакларнинг релаксацияси, қон айланишини таъминлаш, метаболик жараёнларни тартибга солиш.
Умумий анестезиянинг таркибий қисмлари. Умумий анестезия битта "уйқу" эмас, балки бир нечта компонентдан иборат; ҳар бирини алоҳида дори ёки усул таъминлайди.
Умумий - ақлий идрокни тормозлаш. Онгни ўчириш (гипноз) ва амнезия — бемор операцияни сезмайди ва эсламайди. Воситалар: пропофол, тиопентал, кетамин, севофлуран, бензодиазепинлар. Назорат: БИС (биспектрал индекс, 40–60), МАК (минимал алвеоляр консентрация).
гипорефлексия. Жарроҳлик таъсирларига патологик рефлексларни (йўтал, ларингоспазм, ҳаракат) бостириш. Етарли чуқурликдаги анестезия, опиоидлар ва релаксантлар билан эришилади.
аналгезия. Оғриқ импулсларини тўхтатиш — анестезиянинг энг муҳим компоненти. Воситалар: опиоидлар (фентанил), кетамин, маҳаллий ва регионар анестезия. Етарли эмаслиги белгилари: тахикардия, гипертензия, терлаш, кўз ёши.
нейровегетатив блокада. Стрессга вегетатив жавобни (қон босими ва пулс кескин ошиши, аритмиялар) бостириш. Воситалар: опиоидлар, нейролептиклар, алфа-2 агонистлар, бета-блокаторлар, регионар блокада.
мушакларнинг релаксацияси. Интубация ва жарроҳ иши учун мушак бўшашиши. Воситалар: мушак релаксантлари; охирида таъсири бекор қилинади (неостигмин, сугаммадекс).
қон айланишини таъминлаш. Етарли қон босими ва тўқималар перфузиясини сақлаш: инфузия, қон йўқотишни қоплаш, керак бўлса вазопрессорлар. Шунингдек газ алмашинувини таъминлаш — СЎВ (ўпканинг сунъий вентиляцияси), кислород.
метаболик жараёнларни тартибга солиш. Сув-электролит баланси, кислота-ишқор ҳолати, глюкоза ва тана ҳароратини меъёрда ушлаш: инфузия таркибини танлаш, иситиш, лаборатор назорат.
Эсда тутинг: биринчи тўрт компонент — "махсус" (анестезияга хос), қолганлари — "умумий" (ҳаётий функцияларни сақлаш).
Барча жавобларни платформада кўриш учун босинг