Кардиология — тоифа ТЕСТ ва ОҒЗАКИ жавоблари

Юрак-қон томир касалликларидан касалланиш. Юрак-қон томир касалликлари (ЮҚТК) — дунёда ҳам, Ўзбекистонда ҳам касалланиш, ногиронлик ва ўлимнинг биринчи сабаби. ЖССТ маълумотига кўра дунёда ҳар йили тахминан 18–20 млн киши ЮҚТКдан вафот этади (барча ўлимларнинг қарийб учдан бири).

Касалланиш таркибида асосий ўринни эгаллайди:

– артериал гипертензия (АГ) — катталарнинг тахминан учдан биридан кўпида учрайди, кўпчилиги ўз касаллигини билмайди ёки самарали даволанмайди;

– юрак ишемик касаллиги (ЮИК) — стенокардия, миокард инфаркти (МИ), инфарктдан кейинги кардиосклероз;

– мия қон айланишининг бузилишлари (инсулт);

– бўлмачалар фибрилляцияси (БФ) ва сурункали юрак етишмовчилиги (СЮЕ) — аҳоли қариши билан кўпаймоқда.

Касалланиш ўсишига сабаблар: аҳолининг қариши, камҳаракатлик, семизлик, қандли диабет, чекиш, нотўғри овқатланиш (кўп туз, тўйинган ёғлар), стресс, АГни кеч аниқлаш.

ўлим. ЮҚТКдан ўлимнинг асосий қисмини ЮИК ва инсулт ташкил қилади; ўлимнинг катта қисми меҳнатга лаёқатли ёшда ва касалхонага етиб келмасдан (тўсатдан ўлим) содир бўлади. Ўзбекистонда ҳам ЮҚТК умумий ўлим таркибида етакчи ўринда (барча ўлимларнинг ярмидан кўпи).

Ривожланган давлатларда сўнгги ўн йилликларда ЮҚТКдан ўлим камайди. Бунинг сабаблари:

– хавф омилларини аҳоли даражасида камайтириш (чекишга қарши кураш, тузни чеклаш, АГни назорат қилиш);

– статинлар, антиагрегантлар, замонавий антигипертензив дорилардан кенг фойдаланиш;

– ЎКСда бирламчи тери орқали коронар аралашув (ТКА) ва тромболизнинг ўз вақтида қўлланиши;

– СЮЕни далилларга асосланган даволаш ва реабилитация.

Касалланиш ва ўлимни баҳолашда қўлланиладиган кўрсаткичлар: тарқалганлик (превалентлик), бирламчи касалланиш (инсиденс), ўлим кўрсаткичи (100 минг аҳолига), ногиронлик билан ўтган умр йиллари (ДАЛЙ), стандартлаштирилган ўлим коэффициенти.

Эсда тутинг: ЮҚТКдан ўлимнинг катта қисми олдини олиш мумкин бўлган хавф омиллари билан боғлиқ — шунинг учун профилактика энг самарали йўл.